نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران

2 دانشجوی کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران

چکیده

با وجود تکلیف مضارب به انجام تجارت با سرمایه، مقنن منظور خود از «تجارت»­را در هیچ­کدام از مواد مربوطه(مواد 546، 551، 552، 553، 555، 557 و 558 قانون مدنی) به طور صریح بیان نکرده و با توجه به اینکه شناخت مفهوم تجارت در تبیین قلمرو عقد مضاربه موثر است، پرسشی که در این زمینه مطرح می­گردد این است که مراد از «تجارت» در مواد فوق چیست؟ در این راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی مفهوم تجارت در عقد مضاربه است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که برخلاف نظر برخی از نویسندگان حقوقی، اراده عامل در مضاربه، به هنگام انتخاب نوع تجارت، محدود و محصور به اعمال موضوع ماده 2 قانون تجارت نیست و عامل در قراض، می­تواند علاوه بر اموری مانند تاسیس انبارهای عمومی و معاملات موضوع ماده 5 قانون تملک آپارتمان­ها مصوب 1343 که خارج از ماده 2 قانون تجارت در زمره اعمال تجاری ذاتی قلمداد شده­اند، حتی اعمالی مانند مبادرت به خرید و فروش اموال غیرمنقول را نیز که عرفا تجاری قلمداد می­گردد، به عنوان تجارت برگزیند.

کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.

  1. ابن حمزه طوسی، محمد بن علی (1408ق). الوسیله الی نیل الفضیله. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
  2. ابن زهره حلبی، حمزه بن علی (1417ق). غنیه النزوع. قم: موسسه امام صادق(ع).
  3. اسکینی، ربیعا (1383). حقوق تجارت(کلیات، معاملات تجاری، تجار و سازماندهی فعالیت تجاری). تهران: انتشارات سمت، ج1، چاپ پنجم.
  4. اعظمی زنگنه، عبدالحمید (1351). حقوق بازرگانی. تهران: بی­نا، چاپ چهارم.
  5. امام، سید محمدرضا؛ داورزنی، حسین؛ رضوی، سید محمد (1393). بررسی عقد مضاربه و تطبیق آن با قانون عملیات بانکی بدون ربا. فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال چهل و هفتم، شماره دوم، ص 229-215.
  6. امامی، سید حسن (1368). حقوق مدنی. تهران: کتابفروشی اسلامیه، ج2، چاپ پنجم.
  7. بروجردی، محمد (1380). حقوق مدنی. تهران: انتشارات گنج دانش.
  8. تقی‌پور، بهرام؛ حسینی جلیلیان، امیر (1397). لزوم تجارتی قلمداد شدن معاملات غیرمنقول. پژوهشنامه بازرگانی، شماره 89، ص58-35
  9. جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین (بی‌تا). الروضه البهیه. اصفهان: مکتبه امیرالمومنین(ع)، ج4.
  10. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1367). ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانه گنج دانش.
  11. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1384). مضاربه. تهران: کتابخانه گنج دانش.
  12. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388). دائره­المعارف حقوق مدنی و تجارت. تهران: کتابخانه گنج دانش، ج1.
  13. حر عاملی، محمدبن­حسن (1367). وسائل ­الشیعه. تهران: کتابفروشی اسلامیه، ج13.
  14. حسینی عاملی، سید محمدجواد (بی‌تا). مفتاح ­الکرامه. بیروت: موسسه آل‌البیت(ع) لاحیاء التراث، ج4.
  15. حکیم، سید محسن (1391ق). مستمسک عروه الوثقی. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، ج12، چاپ سوم.
  16. داورزنی، حسین؛ رضوی، سید محمد (1393). امکان‌سنجی تعمیم عقد مضاربه به تمام فعالیت­های تجاری. مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال ششم، شماره یازدهم، ص 94-77.
  17. ره پیک، حسن (1387). حقوق مدنی، عقود معین. تهران: انتشارات خرسندی، ج2.
  18. ستوده تهرانی، حسن (1389). حقوق تجارت. تهران: نشر دادگستر، ج1، چاپ بیست و هفتم.
  19. سکوتی نسیمی، رضا (1390). عقود معین- مضاربه. تهران: میزان.
  20. شیخ مفید (1410ق). المقنعه. قم: انتشارت جامعه مدرسین حوزه علمیه.
  21. صدوق، ابی جعفر محمد (1404ق). من لایحضره ­الفقیه. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، ج3، چاپ دوم.
  22. طباطبایی، جواد (1398). ملت، دولت و حکومت قانون. تهران: انتشارات مینوی خرد.
  23. طباطیایی یزدی، محمدکاظم (1409ق). عروه الوثقی. بیروت: موسسه اعلمی، ج2، چاپ دوم.
  24. طریحی، فخرالدین (1386ق). مجمع ­البحرین. به کوشش احمد حسینی. نجف: بی­نا، ج1.
  25. عبدی پورفرد، ابراهیم (1396). حقوق تجارت(تجار و معاملات تجاری). تهران: انتشارات مجد، چاپ سوم.
  26. عدل، مصطفی (1378). حقوق مدنی. قزوین: انتشارات طه.
  27. علامه حلی (بی‌تا). تذکره الفقها. بی‌جا: بی­نا، ج2.
  28. عمید، حسن (1360). فرهنگ فارسی عمید. تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ پانزدهم.
  29. فرحناکیان، فرشید (1391). قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی. تهران: نشر میزان، چاپ پنجم.
  30. کاتوزیان، ناصر (1396). عقود معین(مشارکت‌ها، صلح). تهران: کتابخانه گنج دانش، ج3، چاپ یازدهم.
  31. کیائی، کریم (1350). حقوق بازرگانی. تهران: بی­نا، چاپ سوم.
  32. محقق حلی (1370). شرایع الاسلام. تهران: نشر استقلال، ج1، چاپ سوم.
  33. مروارید، علی اصغر (1410ق). سلسله الینابیع الفقهیه. بیروت: موسسه فقه الشیعه، ج21.
  34. معلوف، لوئیس (1365). المنجد فی­ اللغه. تهران: اسماعیلیان(چاپ افست).
  35. معین، محمد (1384). فرهنگ معین. تهران: انتشارات سرایش، چاپ هفتم.
  36. مقری فیومی، احمد (1405ق). المصباح ­المنیر. بی­جا: انتشارات دارالمجزه.
  37. نجفی، محمدحسن (1394ق). جواهر الکلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج26، چاپ ششم.