فقه و مبانی حقوق
101. احکام خاصه خیار عیب در عقد بیع از منظر فقه امامیه و انطباق آن با حقوق موضوعه ایران

بتول مغفوری فرسنگی؛ علیرضا عسکری

دوره 5، شماره 17 ، بهار 1393، ، صفحه 57-70

چکیده
  یکی از ویژگیهای عقد بیع داشتن خیار عیب است این بدان معنی است : هر عیبی که در مثمن یا مبیع وجود داشته باشد باعث ایجاد خیار می شود ( فسخ ارادی توسط خیار از موجبات قانونی انحلال عقد است که فقها آنرا ملک فسخ عقد نامیده اند . ) که در این صورت مشتری می تواند معامله را فسخ کرده یا ارش را دریافت کند . تشخیص این امر عده ای داوری عرف را ملاک دانسته و ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
102. اقسام و شرایط طلاق از منظر فقه شافعی و حنفی

سید مهدی میرداداشی

دوره 5، شماره 17 ، بهار 1393، ، صفحه 121-140

چکیده
  ما در این مقاله،با رویکردی توصیفی به مطالعه اقسام و شرایط طلاق از دیدگاه فقه شافعی و حنفی خواهیم پرداخت . مسائل احوال شخصیه از جمله طلاق از امور مهم و زیربنایی هر جامعه می‌باشد و اسلام به خاطر ویژگی‌های آن احکام و مقررات خاصی برای آن وضع نموده است. به طور طبیعی با توجه به اختلاف قواعد و مقررات فقهی مذاهب اسلامی احکام و مقررات مربوط ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
103. بررسی فقهی حقوقی اقدامات تأمینی و تربیتی با تأکید بر قانون مجازات اسلامی 1392

سمانه بگان؛ احمد مرادخانی

دوره 5، شماره 17 ، بهار 1393، ، صفحه 7-31

چکیده
  چکیدهدر حقوق جزای امروز، توجّه به اقدامات تأمینی و تربیتی، از اهمیّت بسزایی برخوردار است. در واقع اقدامات تأمینی و تربیتی یکی از عکس العمل های موفّق در برابر جرم می باشد که جایگاه خود را در کنار مجازات به عنوان یکی از راه های اصلی مبارزه با جرم بار کرده است. در حقوق اسلام نیز مسئله دفاع اجتماعی و تأمین جامعه از خطر بزهکاری و اصلاح و تربیت ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
105. ویژگی های کیفر خدمات عمومی رایگان بر شخص یزهکار

سید مهدی حسینی؛ سید محمود میرخلیلی

دوره 5، شماره 17 ، بهار 1393، ، صفحه 95-119

چکیده
  با عنایت به ناکارآمدی زندان به ویژه حبس‌های کوتاه‌ مدت در زمینه‌ی بازدارندگی و اصلاح و درمان بزهکاران به لحاظ کنار گذاشتن مجرم از اجتماع و آشنا ساختن وی با فرهنگ زندان و با توجه به مشکلات ناشی در زندان ها از قبیل رواج مواد مخدر, شیوع بیماری‌های عفونی و خشونت؛ کشورها در صدد بکارگیری مجازات های جایگزین حبس که با عنوان کیفرهای اجتماع ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
106. موانع ازدواج در مذهب شافعی

محمد صادقی

دوره 5، شماره 17 ، بهار 1393، ، صفحه 33-55

چکیده
  موانع ازدواج عبارتند از: قرابت، شوهر داشتن زن، داشتن چهار زن، ازدواج در عده، جمع بین برخی از زنان، کفر، لعان و احرام.قرابت (خویشاوندی) اعم از نسبی، سببی و رضاعی در پاره‌ای درجات، مانع نکاح است. خویشانی که نکاح با آنها به علت قرابت ممنوع است، محارم نامیده می‌شوند.محارم نسبی عبارتند از مادر ، دختر ، خواهر؛ عمه؛ خاله، دختران برادر و دختران ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
108. خرید و فروش اعضای بدن انسان از منظر فقه امامیه

فریده اصغری؛ سید حسن عابدیان کلخوران

دوره 4، شماره 16 ، زمستان 1392، ، صفحه 49-79

چکیده
  با رشد دانش پزشکی و دست یافتن به فن آوری نوین، بستری برای استفاده از اعضای بدن جهت درمان، مهیا شد. در کشورهای اسلامی با توجه به خاستگاه دینی بودن قوانین،‌ مشروعیت این انتقال مورد سوال واقع می شود که: آیا خرید و فروش اعضای بدن انسان،‌ جائز است؟ طرح این پرسش و جستجوی پاسخ آن از منظر نصوص و ادله شرعی فقه امامیه، بهانه ای برای رقم زدن این ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
109. احکام تغییر جنسیت زوجین در فقه امامیه

احمد مرادخانی؛ زهرا معماریان

دوره 4، شماره 16 ، زمستان 1392، ، صفحه 27-47

چکیده
  تغییر جنسیت عبارت است از تبدیل یا تغییر جنسیت یک فرد از مذکر به مونث یا از مونث به مذکر. در باب عبادات افراد تغییر جنسیت داده بصورت کلی می توان گفت که جنسیت فعلی فرد ملاک تعلق تکالیف است. لذا هر گاه فردی به زن تغییر جنسیت دهد احکام زنان براو بار می شود. و هرگاه فردی به مرد تغییر جنسیت دهد احکام آقایان بر او بار می شود. در صورتی که فرد تغییر ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
111. مهر در مذهب شافعی

محمد صادقی

دوره 4، شماره 16 ، زمستان 1392، ، صفحه 93-114

چکیده
  مهر یا صداق مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن شده و مرد ملزم به پرداخت آن به زن می‌‌شود. در آمیزش به شبهه، نکاح فاسد و از بین بردن بضع زن نیز مهر مطرح می‌گردد. مهری که به موجب عقد ازدواج تعیین شده باشد را مهرالمسمی گویندکه ممکن است عین معین ، عین کلی، منفعت یا عمل باشد. مهرالمسمی لازم است مالیت داشته باشد، منفعت عقلائی مشروع داشته ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
112. بیع زمانی، ماهیت و آثار آن از دیدگاه فقها

حمید واحدی؛ محمد مهدی احمدی

دوره 4، شماره 16 ، زمستان 1392، ، صفحه 7-25

چکیده
  چکیدهیکی از مسائل نو بنیاد حقوقی، ‌مساله تایم شرینگ می باشد که از پیدایش آن مدت مدیدی نمی گذرد و چند سالی است که در کشورمان نیز رواج یافته است. مقاله حاضر نیز به بررسی فقهی و حقوقی این مساله حقوقی جدید پرداخته است. تحقیق پیش رو با تدقیق در مبانی و ماهیت تایم شرینگ و شناخت انواع آن و قابلیت انطباق آن با عقود معین تعریف شده درفقه و حقوق ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
113. جایگاه حقوقی اصل تاخر حادث

سید مهدی میرداداشی

دوره 4، شماره 16 ، زمستان 1392، ، صفحه 81-92

چکیده
  چکیده: چنان چه موضوع مجهول التاریخ، امری حرام و موضوع معلوم التاریخ، امری حلال باشد سؤال این است که آیا اصل تأخر حادث در مورد امر حرام نیز جاری می‌شود یا نه؟ مثلاً شخصی ساعت 8 صبح شنبه با دختری باکره بدون اذن ولی قهری و با فرض جهل به حکم عقد ازدواج می‌بندد. این دختر همچنین از طرف شخصی‌دیگر مورد زنا واقع می‌گردد؛ اما زمان زنا مشخص نیست؛ ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
114. حکم قتال با کفار و اهل بغی

محمد صادق قادری؛ محمد مهدی احمدی

دوره 4، شماره 15 ، پاییز 1392، ، صفحه 57-72

چکیده
  چکیده یکی از احکام متعالی دین اسلام در بعد اجتماعی جهاد می‌باشد. شاید در نگاه اول، معاندین جهاد را با جنگ که در سایر ادیان و ملل وجود دارد مساوی دانسته و همان احکام را در جهاد نیز جاری بدانند.ولی بحث و سؤال در رابطه با زمانی می‌باشد که امام معصوم(ع) در غیبت بوده و جامعه اسلامی به وسیله نواب خاص با عام او مدیریت می‌شود؛ حکم جهاد در این ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
115. حق فسخ نکاح با بیماری‌های جدید

سید مهدی میرداداشی

دوره 4، شماره 15 ، پاییز 1392، ، صفحه 73-85

چکیده
  چکیده: قانون مدنی در مواد 1122،1121 و 1123 با پیروی از مشهور فقهای امامیه به ذکر عیوب منصوصه پرداخته است عیوبی که به موجب آن برای هریک از زوجین یا هردو حسب مورد حق فسخ ایجاد خواهد شد یکی از چالشهای حقوقی محاکم آن است که: آیا وجود بیماری‌های جدید از جمله دیابت، سرطان ، ایدز و امثال ذالک در احدی از زوجین موجب حق فسخ در نکاح برای دیگری می‌گردد ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
116. حقوق مدنی و.کیفری فرزند نامشروع

مصیب تقی زاده؛ علیرضا عسکری

دوره 4، شماره 15 ، پاییز 1392، ، صفحه 7-24

چکیده
  چکیده: طفل نامشروع، فرزندی است که از رابطه غیرقانونی وغیر مشروع «بدون هیچ گونه عقدی» به وجود می آید از جمله، زنا یا ازدواج با محارم ، که وی به دلیل نداشتن نسبت شرعی از برخی حقوق در جامعه محروم می ماند. وی تا سال 1376 بنابه حاکمیت ماده (1167)، ق.م ، از هیچ گونه حقی جز مساله محرمیت بهرمند نبوده است. حقوقدانان با توجه به رأی وحدت رویه شماره ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
117. عیوب موجب فسخ نکاح در مذهب حنفی و شافعی

محمد صادقی

دوره 4، شماره 15 ، پاییز 1392، ، صفحه 87-106

چکیده
  از دیدگاه حنفیه عیوبی که موجب حق مطالبة فسخ نکاح می‌شود، عبارتند از عنن، جب وخصاء، اما سایر موارد، هرچند شدید باشد (با شرط یا بدون شرط) موجب فسخ نکاح نمی‌شود؛ مثلاً جذام، برص و مانند آن خواه قبل از عقد ایجاد شده یا بعد از عقد و خواه شرط سلامت شده یا نشده باشد، موجب ایجاد حق فسخ نمی‌شود.در صورت مجبوب بودن شوهر، زن با پنج شرط حق فسخ دارد ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
118. کارکرد قاعده نفی حرج در حقوق خانواده

اعظم امین؛ نسرین کریمی؛ عصمت السادات طباطبایی لطفی

دوره 4، شماره 15 ، پاییز 1392، ، صفحه 107-134

چکیده
  قاعده نفی حرج ازجمله قاعده های فقهی است که پویایی و جامعیت سیستم حقوقی اسلام را نشان می‌دهد و می‌تواند راه گشای خیلی از مشکلات جاری خانواده ها باشد. این قاعده با شمولی که دارد یکی از قواعدی است که بسیاری از بن بست ها را در روند جاری زندگی خانواده باز نموده، افراد خانواده را از بلا تکلیفی خارج می نماید. قاعده نفی حرج در حوزه های مختلف ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
119. بررسی قاعده طلقیت

هادی غلامرضاراوی؛ محمود یوسف وند

دوره 4، شماره 14 ، تابستان 1392، ، صفحه 133-150

چکیده
  یکی از قواعد فقهی طلقیت می باشد بدین معنا که عوض یا مبیع یا هر آن چه که قرار است نقل و انتقال داده شود آزاد باشد و متعلق حقی نباشد. در این مقاله پاسخ داده می شود که آیا طلقیت جزء قواعده فقهی می باشد یا مسائل فقهی یا قاعده اصولی؟ آیا این طلقیت قاعده مستقل و یک اصل می باشد یا خیر؟ آیا طلقیت از شرایط عوضین می باشد یا موانع می باشد؟ در این مقاله ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
120. معاونت در قتل عمدی؛ از منظر فقه جزایی و حقوق موضوعه

امیر محمّد کریمی؛ سید درید موسوی مجاب؛ اسماعیل آقابابائی بنی

دوره 4، شماره 14 ، تابستان 1392، ، صفحه 7-29

چکیده
  شریعت اسلام همواره اهداف مختلفی را در مقام سزادهی مد نظر قرار داده است که برخی از آن‌ها در قرآن کریم و برخی نیز در روایات ذکر شده‌اند. با مراجعه به آرای فقهی، روشن می‌شود که در مورد معاونت در قتل از طریق إمساک و نظارت، مجازات شرعی مقرر شده است. حال بنابر صدر ماده‌ی 127ق.م.ا. که برای تعیین مجازات معاون ابتدا کلمه‌ی شرع، سپس کلمه‌ی قانون ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
121. حق حبس زوجه در فرض ضمانت ثالث از مهریه

سید مهدی میرداداشی

دوره 4، شماره 14 ، تابستان 1392، ، صفحه 119-132

چکیده
  چکیده: می‌دانیم «نکاح» نوعی عقد است و طبعاً شرایط اساسی صحت ( موضوع ماده 190 قانون مدنی ) و قواعد عمومی معاملات باید در آن رعایت شود، یکی از قواعد عمومی معاملات، حق حبس( موضوع ماده 377 قانون مدنی ) است، ولی تردیدی نیست که قواعد عمومی معاملات تا جایی در نکاح می‌آید که با طبیعت اولیه نکاح سازگار باشد هرچند پیرامون امکان شناختن حق حبس ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
122. احکام مهر در مذهب حنفی

محمد صادقی

دوره 4، شماره 14 ، تابستان 1392، ، صفحه 91-117

چکیده
  در این مقاله، موضوعاتی مانند نکاح شغار، تفویض مهر، تغییرات مهر، حق حبس زوجه، مشروط بودن مهر، کفائت، اختلاف در مهر، مهری سری و آشکار، تصرف صبی در زوجه، و جهیزیه مورد بحث قرار می‌گیرد.نکاح شغار عبارت است از این که مرد دختر خودش را به تزویج پسر شخص دیگر در آورد در مقابل این که دختر او نیز به تزویج پسر این شخص درآید؛ حکم نکاح شغار از دیدگاه ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
123. درنگی در حیض بودن ایام متخلل

احمد مرادخانی؛ مجتبی رحیمی

دوره 4، شماره 14 ، تابستان 1392، ، صفحه 31-58

چکیده
  در این که اگر زنی مثلا در ایام عادتش، بعد از این که سه روز خون دید به مدت دو روز پاک شد و سپس دو روز دیگر خون دید، بین علما اختلاف وجود دارد که او در این دو روز پاکی احکام حائض را دارد یا پاک بوده و باید به وظایفش عمل کند؟ در این مورد اکثر فقها این ایام را ملحق به ایام حیض کرده اند. به نظر نگارنده عدم توجه ایشان به ارتکازات و دلیل عقل در این ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
124. حقوق زن و مرد در طلاق در فقه و حقوق موضوعه ایران

عصمت السادات طباطبایی لطفی؛ فرناز امیدی

دوره 4، شماره 13 ، بهار 1392، ، صفحه 7-28

چکیده
  در اسلام بر حفظ خانواده تأکید فراوان شده به طوری که طلاق مغبوض ترین حلال ها خوانده شده. لیکن، اگر ادامة زندگی به دلیل اختلافات باعث عسر و حرج گردد، به طلاق توصیه و گاهی نیز واجب می گردد. در اسلام همانگونه که برای تشکیل خانواده قوانین دقیق و سنجیده‌ای تدوین گردیده که در ضمن آنها تکالیف و حقوق هر یک از زوجین مشخص می شود، در حین طلاق و پس ...  بیشتر

فقه و مبانی حقوق
125. قلمرو تصرفات راهن در مال مرهون

ابراهیم دلشاد معارف

دوره 4، شماره 13 ، بهار 1392، ، صفحه 55-70

چکیده
  چکیده:عقد رهن که از عقود توثیقی است ، بی آنکه سبب نقل مالکیت عین مرهونه به مرتهن گردد، مال مرهون را متعلق حق مرتهن می سازد و به همین دلیل با وجود آنکه مالکیت راهن بر مال مرهون عیناً و منفعتاً باقی می ماند اما قلمرو تصرفات مالکانه او بر مال مرهون محدود می شود و این محدودیت برای حفظ حق مرتهن است. در مقاله حاضر قلمرو تصرفات مرتهن بر حسب اقسام ...  بیشتر