فلسفه اسلامی
1. بررسی تطبیقی مبانی معرفت شناسی فلاسفه اگزیستانسیالیسم خدا باور وعلامه طباطبایی

غزاله دولتی؛ محمود نمازی؛ هادی واسعی؛ محمدحسین ایراندوست

دوره 9، شماره 33 ، بهار 1397، ، صفحه 59-78

چکیده
  اگزیستانسیالیسم یک از جریانهای مهم معاصر در فلسفه غرب است و معمولاً با دو طیف خدامحور و الحادی شناخته می‌شود و مهمترین موضوع مورد بحث آن هستی انسان و تأکید بر اختیار اوست. از سوی دیگر در حوزه فلسفه اسلامی علامه طباطبایی در دوران معاصر، نقش بسیار مهمی در توضیح و تکمیل فلسفه اسلامی، مخصوصاً فلسفه صدرایی داشته‌اند. از آنجا که مبانی معرفت‌‌شناسی ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
2. تبیین وجوب و امتناع سابق و لاحق بر موجودات از منظر آیت الله جوادی آملی

محمدحسین ایراندوست؛ آذر سپهوند

دوره 8، شماره 31 ، پاییز 1396، ، صفحه 47-65

چکیده
  مبحث وجوب و امتناع سابق و لاحق بر موجودات، یکی از مباحث مهم و پر چالشی است که از دیرباز موضعگیری ها و دیدگاههای مختلفی میان اندیشمندان اسلامی ایجاد کرده است. مشهور متکلمان معتقدند علت هیچ گاه توان ضرورت بخشیدن به معلولش را ندارد. در مقابل، مشهور فلاسفه‌ی اسلامی معتقدند اصل ضرورت، اصل بدیهی است و بر این اساس، وجود معلول در فرض وجود ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
3. دلائل تجرّد نفس از دیدگاه خواجۀ طوسی و ارزیابی ادلّه ی آن

محمود شکری؛ محمّدهادی قندهاری؛ علی افضلی؛ حمید کریمی

دوره 8، شماره 30 ، تابستان 1396، ، صفحه 99-128

چکیده
  چکیده:‏ متکلّمان در ماهیّت نفس اختلاف نظر دارند که آیا نفس جوهر است یا نه؟ قائلین به جوهر بودن نفس دربارۀ مجرّد بودن یا نبودن ‏نفس اختلاف دارند. آرای متکلّمان متقدّم در مسألة تجرّد نفس با دیدگاه متأخّران متأثّرِ از فلاسفه تفاوت دارد. آنچه در آثار بیشتر قدما درباره ‏تجرّد نفس دیده می‌شود، چیزی جز قول به مغایرت نفس با بدن نیست. بسیاری ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
4. تبیین قاعده فلسفی «کل ما بالعرض ینتهی الی مابالذات» از منظر قرآن

محمدحسین ایراندوست

دوره 8، شماره 29 ، بهار 1396، ، صفحه 87-104

چکیده
  مدلول این قاعده فلسفی چنین است که هر موجود بالعرض ضرورتا به یک موجود بالذات منتهی می گردد. حکمای اسلامی با استفاده از این قاعده فلسفی مسائل مختلفی را اثبات کرده اند. چنانکه فارابی در باب اثبات «وجوب» برای صفات ذاتی خداوند، و ملاصدرای شیرازی هم در اکثر مباحث فلسفی بویژه اثبات حرکت جوهری و اثبات صانع، از این قاعده استفاده کرده است. ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
5. کیفیت حفظ اختیار علت تامه در ارتباط با وجوب بالقیاس معلول از دیدگاه ملاصدرا

زینب درویشی؛ هادی واسعی

دوره 7، شماره 28 ، زمستان 1395، ، صفحه 7-28

چکیده
  یکی از فروع اصل علیت ، وجوب بالقیاس است ونفی آن مستلزم نفی اصل علیت است، بعضی ازمتکلمین پنداشته اند که این قاعده ، مخصوص علت های جبری وبی اختیار است واما در مورد فاعلهای مختار،بعد از تحقق جمیع اجزاء علت ،باز جای اختیار وانتخاب فاعل،محفوظ است. غافل از اینکه قاعده ی عقلیه ، قابل تخصیص نیست . ازنظر برخی متکلمان ضرورت علّی دربحث فاعل های ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
6. تبیین فلسفی-نقلی کیفیت نفس امام معصوم (ع) و ارتباط آن با نفوس دیگر

هادی واسعی؛ محمد جواد نوروزی

دوره 7، شماره 27 ، پاییز 1395، ، صفحه 47-69

چکیده
  آنچه این مقاله عهده‌دار آن است، تبیین کیفیت نفس امام معصوم (ع) و چگونگی ارتباط آن با نفوس دیگر با رویکرد فلسفی-نقلی است. اتخاذ این رویکرد بدان جهت است که در فلسفه، از عناوین نبوّتِ خاص و رسالتِ مخصوص و امامت و ولایت و خلافت افراد معیّن و عناوین کلی آنان گفت‌وگو نشده است اما این بدان معنا نیست که فلاسفه مسلمان به این مهم توجهی نداشته‌اند ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
7. طلوعِ فجرِلیالیِ مُقمَره در فقه عبادی امام خمینی

علی شیرخانی

دوره 7، شماره 26 ، تابستان 1395، ، صفحه 31-52

چکیده
  چکیده آنچه این مقاله عهده دار تبیین آن است، تعیین طلوع فجر، در شبهای مهتابی می باشد،چرا که سپیده صادق و نور گسترده و افقی، در شبهای مهتابی، به دلیل حضور ماه و روشنایی موجود در افق، تا دقایقی خودنمایی ندارد، به گونه ای که اگر ماه در افق نبود، این نور گسترده چون خط نازک دیده می شد.به دلیل حضور ماه و روشنایی افق، نور گسترده فجر با تأخیر ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
8. رابطه لفط و معنی در حکمت متعالیه و مقایسه آن با نظرات امام خمینی(ره)

ابوذر کاظمیان سورکی؛ محمدحسین ایراندوست

دوره 7، شماره 26 ، تابستان 1395، ، صفحه 7-30

چکیده
  در فضای اسلامی یکی از مهمترین منابع معتبر قرآن و سنت معصومین(علیهم السلام) است، یکی از مشکلات قابل توجه در حکمت اسلامی، ترجمه متون دینی است، در میان حکمای اسلامی روش‌های مختلفی در ترجمه متون دینی بکار رفته است، که یکی از روش‌های متداول میان حکما «قاعده‌ی وضع الفاظ برای ارواح معانی» است که می‌توان مبدع این روش را غزالی دانست ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
9. بررسی ومقایسه ماهیت علیت از دیدگاه ملاصدرا وهیوم

زینب درویشی؛ محمدحسین ایراندوست

دوره 7، شماره 25 ، بهار 1395، ، صفحه 51-69

چکیده
  اصل علیت که بر اساس آن هر پدیدهای نیاز به علتی دارد، یکی از مسایلی است کمتر فیلسوفی است که پیرامون آن به بحث وبررسی نپرداخته باشد.این مقاله با روش تحلیلی،اسنادی ونقادی وبا هدف بررسی ومقایسه ماهیت علیت از دیدگاه ملاصدرا وهیوم نگاشته شده است.به نظر می رسد،ریشه انکار علیت درمنظرهیوم با مبانی معرفت شناختی او در نگرش به واقعیت‌های خارجی ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
10. اراده الهی از دیدگاه غزالی و ابو هاشم جبایی

سید سجاد ساداتی زاده؛ علی صبری

دوره 7، شماره 25 ، بهار 1395، ، صفحه 89-109

چکیده
  شناخت خداوند به طرقی گوناگونی صورت می‌پذیرد که مهم‌ترین و جنجال‌آمیزترین روشی که متکلمان در معرفت خداوند درزمینه تبیین و توضیح آن باهم اختلاف و بحث داشتند بحث صفات الهی بود. با تقسیم صفات خداوند به ثبوتی و سلبی یا ذاتی و فعلی مشاجرات بیشتری رؤیت شد. این نوشتار بر آن است به بررسی یکی از مهم‌ترین صفات ثبوتی خداوند یعنی اراده، در دیدگاه ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
11. خرید وفروش خون از منظر فقه امامیه

معصومه مطلبی؛ سید محمد شفیعی مازندرانی

دوره 6، شماره 24 ، زمستان 1394، ، صفحه 101-123

چکیده
  خون یکی از نجاسات یازده گانه است که در شرع مقدس اسلام نجس بوده و استفاده ازآن نیز حرمت دارد. ضمن اینکه در گذشته برای خون نه تنها هیچگونه فایده ای متصور نمی شد بلکه موجب تنفرنیز بوده است. اما امروزه با پیشرفت دانش پزشکی و استفاده گوناگون از خون بویژه خون انسان و فرآورده های آن جایگاه ویژه حیاتی یافته است. بدون بهره برداری از خون و فرآورده ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
12. بازنُمودِ آراء امپدوکلس در گفتار ملاصدرا

محمدحسین ایراندوست

دوره 6، شماره 24 ، زمستان 1394، ، صفحه 33-51

چکیده
  «امپدوکلس» (430 -492 قبل از میلاد) شهروند فرهیخته اکراگاس درسیسیل بود. در فلسفه امپدوکلس اشیاء عالم کل هائى هستند که موجود و فاسد مى شوند ولى درعین حال این از اجزا فنا ناپذیر ترکیب شده اند. فیلسوفان اسلامی از امپدوکلس در مباحث مختلف فلسفی یاد کرده اند. دراین میان ملاصدرا در آثار و تالیفات خود به صورت ویژه ای او را معرفی نموده و آراء ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
13. برانگیختگی موجودات از نگاه ابن‌سینا

هادی واسعی؛ فهیمه مرادی زاده

دوره 6، شماره 23 ، پاییز 1394، ، صفحه 33-57

چکیده
  چکیده:گرچه‌ وجود جهان‌ پس‌ از مرگ‌ و زندگی‌ اخروی‌، ازجمله‌ اصول‌ اعتقادی‌ تمامی‌ مسلمانان‌ است‌، اما در مورد این‌که این‌ نوع‌ زندگی‌ به ‌چه‌ گروهی‌ از موجودات‌ اختصاص‌ دارد، دیدگاه‌های‌ مختلفی‌ توسط‌ اندیشمندان‌ مسلمان‌ مطرح‌ شده‌ است‌. با عنایت به این امر، جریان‌شناختی برانگیختگی موجودات و زندگی پس از مرگ آن‌چنان ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
15. نحوه پیدایش عالم در فلسفه یونان و فلسفه اسلامی

محمدحسین ایراندوست

دوره 6، شماره 23 ، پاییز 1394، ، صفحه 83-102

چکیده
  سابقه بحث «نحوه پیدایش عالم» به یونان باستان برمی گردد. این بحث بعدها تحت عنوان «حدوث و قِدَم»به عنوان یکی از مباحث و مسائل فلسفه و کلام اسلامى مطرح شد. فلاسفه ، عمدتا طرفدار نظریه قدم زمانی عالم بودند. اما در قرون متاخر با پیدایش حکمت متعالیه، نظریه ارسطویی «قدم عالم» نفی شد و با استفاده از تئوری حرکت جوهری قالب جدیدی ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
24. جایگاه بحث « بساطت وجود» در آثار ملاصدرا

محمدحسین ایراندوست

دوره 4، شماره 16 ، زمستان 1392، ، صفحه 115-131

چکیده
  در امورعامه از مسائلی بحث می شود که به قسم خاصی از موجودات اختصاص ندارد. یکی ازاین مباحث «بساطت وجود» است. ملاصدرا این بحث را در «منهج اول» کتاب اسفار مطرح نموده که ویژه مباحث امورعامه است. فیلسوفان مشاء حقیقت وجود را صرفا انتزاعی و ذهنی می دانند که عقل در تحلیل خود از اشیای جهان هستی به آن می رسد. اما ملاصدرا در آثار خود برای ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
25. اتّحاد عاقل و معقول از منظر ابن سینا و ملاصدرا

هادی واسعی

دوره 4، شماره 15 ، پاییز 1392، ، صفحه 25-55

چکیده
  چکیدة مقاله یکی از مسائل فلسفی که وارد فلسفه اسلام شده است و معرکه آراء میان فلاسفه اسلامی واقع شده است. مسأله اتحاد عاقل و معقول است ابن سینا از چهره های بارز مخالفین اتحاد عاقل و معقول هستند و مرحوم فارابی و صدرالمتألهین از چهره های برجسته و مدافع این اتحاد می باشند، مرحوم آخوند نه تنها در مقام استدلال و برهانی کردن اتحاد عقل و عاقل ...  بیشتر